Czy tuje szkodzą zdrowiu

Tuje to jedne z bardziej popularnych roślin, pojawiających się niemal w każdym polskim ogrodzie. Tuje nazywają się poprawnie żywotnikami, natomiast nazwa tuje jest spolszczeniem ich łacińskiiej nazwy Thuje. Występują w kilku rodzajach i wielu gatunkach. Ich różnorodność powoduje, że powszechnie wykorzystujemy je naszych ogrodach – jako żywopłot, jako pojedyncze akcenty, czy też uzupełnienie rabat. Popularność tuj jest wynikiem ich wielu zalet, ale nie każdy zdawał sobie sprawę, że mają też kilka istotnych wad. Obecne o tujach stało się głośno za sprawą informacji, że pewne substancje w nich zawarte są śmiertelnie niebezpieczne dla ludzi.

Jaka jest prawda o naszych ulubionych tujach? Czy rzeczywiście są niebezpieczne dla naszego zdrowia i życia? Co w takim wypadku z nimi zrobić?

Czy tuje szkodzą zdrowiu

Tuje cenimy za piękny wygląd przez cały rok i małe wymagania.

Tuja – czyli żywotnik zachodni – co o nim wiemy?

Tuja, a tak naprawdę żywotnik zachodni, to jedna i ta sama roślina. Nazwa powszechna tuja pochodzi od łacińskiej nazwy żywotnika, która brzmi Thuja. Tuja to roślina pochodząca z Ameryki Północnej – regionów Kanady i północnych Stanów USA.

W Europie tuje pojawiły się jako gatunek ozdobny w latach 30-tych XVI wieku.

Żywotnik jest w naturalnych warunkach wysokim, długowiecznym drzewem – osiąga wysokość 20 – 25 metrów. W Polsce dorasta do 15 m.

Czy tuje są trujące?

W ostatnim czasie rozpętała się w internecie prawdziwa burza – zwolennicy i przeciwnicy tuj, oskarżają się, obrzucają argumentami.

Czy tuje są rzeczywiście trujące i groźne dla zdrowia?

Tuje są bardzo popularnym gatunkiem, który właściwie jest numerem jeden, jeżeli chodzi o żywopłoty w naszych polskich ogrodach, dlatego pytanie to ściąga sen z powiek wielu ogrodnikom.

Prawdą jest, że w tkankach tuj zawarta jest bardzo toksyczna substancja, jaką jest tujon.

Tujon to substancja chemiczna, która zawarta jest w olejkach eterycznych wielu roślin ogrodowych, takich jak szałwia, jałowiec, wrotycz, bylica, piołun.

W żywotnikach, każda ich część nadziemna zawiera tujon, jednak najwięcej jest go w łuskach i pędach. W łuskach, które zawierają największa ilość olejków eterycznych, tujon stanowi aż 65% ich składu. Jednak ilość gałązek, jaką musielibyśmy zjeść, żeby doszło do zatrucia, jest naprawdę duża, dlatego przypadkowe zatrucie się żywotnikiem, jest właściwie niemożliwe.

Tujon nie rozpuszcza się w wodzie, ale jest doskonale rozpuszczalny w tłuszczu i alkoholu, dlatego tak popularne są alkohole z dodatkiem roślin go zawierających, np. absyntu czy nalewki szałwiowej.

Tujon ma zarówno działanie lecznicze, jak też może być szkodliwy. Tujon w małych dawkach pobudza układ ruchowy i umysłowy.

Tujon wykorzystywany jest w preparatach wpływających na układ krążenia, układ nerwowy, oddechowy, wspomagających trawienie, i pobudzających układ trawienia. Można go stosować tylko pod kontrolą lekarza.

Jednak zbyt duża dawka tujonu, która dostanie się do naszego organizmu, będzie powodować zaburzenia oddychania, duszności, kołatanie serca, arytmie. Duże ilości tujonu powodują drgawki, skurcze mięśni, a nawet przedawkowanie może spowodować śmierć. Dodatkowo zatrucie tujonem charakteryzuje się występowaniem halucynacji, silnego bólu głowy, mdłości, wymiotów, biegunki, podrażnienia układu pokarmowego.

Najczęściej do zatrucia dochodzi, w wyniku spożycia alkoholu, który powstał z połączenia roślin zawierających tujon. Mowa oczywiście o samorobnych trunkach, które wykonywane są w domowym zaciszu, bez wiedzy o tym, że może to być ostatni napój, jaki wypijemy… Czasem rośliny z tujonem są wykorzystywane celowo, do odurzania się i wywołania halucynacji. Eksperymenty takie równie często kończy się zatruciem.

Do zatrucia mogłoby dojść również, kiedy zjedliśmy naprawdę dużą ilość gałązek, łusek i igieł.

Ale zatruć możemy się również innymi roślinami, które rosną w naszym ogrodzie, a które potencjalnie mogą zostać zjedzone, gdyż są dużo bardziej atrakcyjne, np. owoce cisów, kwiaty naparstnicy.

Czy może nam zaszkodzić przebywanie w otoczeniu tuj i wdychanie powietrza, przesączonego ich zapachem?

Wydzielanie przez tuje olejków eterycznych, do powietrza w którym wypoczywamy, nie ma negatywnych skutków na stan naszego zdrowia. Dawka, jaką przyjmujemy w ten sposób jest zbyt mała, aby doszło do zatrucia organizmu.

Czy możemy bezpiecznie dotykać tuje?

Jest wysoce prawdopodobne, że kontakt skóry z krzewami tuj, wywołuje podrażnienie, zaczerwienienie albo wysypkę. Olejki występujące w gałązkach, mogą podrażniać skórę, dlatego wszelkie zabiegi pielęgnacyjne, powinniśmy wykonywać w rękawicach, oraz odzieży z długim rękawem. Jednak duży wpływ na reakcję organizmu w kontakcie z żywotnikiem, mają nasze uwarunkowania genetyczne. Podatność i skłonność do alergii, może dać się we znaki nawet w czasie pielęgnacji traw ozdobnych.

Czy sadzić tuje w ogrodzie?

W ostatnich latach tuje stały się bardzo popularne. Występują powszechnie, jako żywopłoty, a także inne akcenty ogrodowe. Ich popularność wynika przede wszystkim z walorów dekoracyjnych, oraz, jak się wydaje na początku, małych wymagań.

Jednak, wbrew pozorom, tuje posadzone w naszych ogrodach wymagają kilku zabiegów pielęgnacyjnych, aby ładnie wyglądać – przycinanie, nawożenie. Dlatego osoby poszukujące mało wymagających krzewów, mają od wyboru inne, równie dekoracyjne, a mniej pracochłonne krzewy. Niestety, mimo to, tuje bardzo często brązowieją, chorują. Jest to spowodowane faktem, że tuje, podobnie jak bukszpany, są szczególnie wrażliwe na

brak wody zimą. Zmieniający się klimat, słabe opady deszczu wiosną i latem, a dodatkowo

bezśnieżne zimy, powodują, iż thuje są kiepskim wyborem do polskich ogrodów. Jest wiele gatunków rodzimych, które pięknie wyglądają, a jednocześnie są przyjazne dla środowiska, dla polskich krajobrazów.

Żywopłot zajmuje sporą część ogrodu, dlatego warto wybrać gatunki przyjazne dla zwierząt.

Widok rządka tuj pod płotem, w połączeniu z trawnikiem na środku, zaczyna dominować ogrody – taki obrazek pojawia się wszędzie – w mieście, na wsi, na przedmieściach. Rządek tuj odgradzający ogród od lasu, żywopłot tuji przy jeziorze, w górach, nad strumieniem. To wcale nie wygląda dobrze! Tuje zaburzają nasz piękny, polski krajobraz. Bądźmy szczerzy, taki widok już dawno nam się znudził. Dodatkowo nie pasuje on do wielu krajobrazów, zaburza sielankowe wsie, i stylowe ogrody miejskie. Poza tym, nasz ogród, wygląda dokładnie jak kopia ogrodu sąsiada – niczym się nie wyróżnia. Poszukujesz sposobu, aby odgrodzić się od sąsiadów? Postaw na rodzime gatunki. Jest tego sporo…

Jakie jeszcze wady ma tuja?

Jest ona mało przyjazna dla środowiska, zwierząt, ptaków, owadów. Co prawda tuje stanowią schronienie dla nich, w czasie wiatru,

Nie każdy wie, że tuje są w naszym klimacie krótkotrwałe – żywopłot w dobrym stanie i kondycji pozostanie przez około 15 lat, później zacznie usychać, brązowieć, zestarzeje się i będzie wymagał wymiany.

Dlaczego więc tuje są tak popularne? Czemu niemal każda szkółka opiera na nich swoją produkcję?

Przede wszystkim wynika to z łatwości rozmnażania tuj. Zarówno ukorzenianie z sadzonek, czy rozmnażanie z nasion jest proste, a dalsza hodowla, mało wymagająca, dla szkółkarzy to czysty zysk, dlatego tak chętnie polecają oni tuje do ogrodów.

Dodatkowo tuje są bardzo popularne także w marketach budowlanych, czy innych sklepach. Wszędzie możemy natknąć się na ich sadzonki.

Bukszpan to ciekawa, zimozielona alternatywa dla tuj. Więcej o niej przeczytasz tutaj – Bukszpan – idealny do każdego ogrodu!

Czym zastąpić tuje?

Poszukujesz mało wymagających i atrakcyjnych, całorocznych roślin? Chcesz stworzyć z nich żywopłot, tło rabaty, przesłonić się?

Z powodzeniem możesz wykorzystać wiele naszych rodzimych gatunków drzew i krzewów, które:

• są dekoracyjne,
• są mało wymagające,
• są odporniejsze niż tuje,
• a także bardziej żywotne.

i nie muszą to być tuje.

Rośliny liściaste i iglaste, owocujące, kwitnące, z możliwością przycinania lub nie – do wyboru i koloru. Bogactwo gatunków pozwala stworzyć naprawdę atrakcyjny żywopłot, dopasowany do naszych potrzeb.

Na co możesz się zdecydować? Do dyspozycji mamy:

• jałowce – z których 2 gatunki występują naturalnie w naszych lasach, idealnie pasują więc zarówno do warunków klimatycznych, panujących w Polsce, jak też spełniają “wymagania dekoracyjne”

Jałowiec ma dekoracyjne owoce, jest zimozielony i odporny.

• świerki, wyglądają dobrze jako niestrzyżony, nieformalny żywopłot, a także dają dużo cienia, no i zimą możemy ubrać choinkę w ogrodzie,
• jodły, których soczysta zieleń zachwyca,
• sosny – wiele pasuje do donic, np. kosodrzewina, kto lubi może je przycinać, do dyspozycji jest wiele gatunków,
• cisy, (zimozielone)
• bukszpany, (zimozielone)
• liściaste graby i buki, idealne na żywopłot,

Graby i buki są bardzo atrakcyjne, dobrze znoszą cięcie i mają małe wymagania.

• irgi,
• laurowiśnie, (zimozielone)

Zimozielone liście rododendronów również sprawdzą się w roli nieformalnego żywopłotu.

Jeżeli podobają nam się kwitnące żywopłoty możemy zdecydować się na glicynię, hortensje, rododendrony, clematisy, róże czy pęcherznice.

Być może tuje nie są bardzo niebezpieczne dla naszego zdrowia, ale niestety wywierają duży wpływ na środowisko. Zastępuje się nimi wiele ciekawych i pożytecznych, rodzimych gatunków. Może pora to zmienić?